Co to jest stres?
Obecnie stres staje się coraz poważniejszym problemem cywilizacyjnym. Nieumiejętność radzenia sobie ze stresem jest przyczyną wielu chorób. Stres można określić jako niespecyficzną reakcję organizmu na stawiane mu fizyczne i psychiczne wymagania jest to nierównowaga między wymaganiem a możliwością odpowiedzi w warunkach, w których niewłaściwe spełnienie wymagań ma istotne konsekwencje, stan wewnętrznego napięcia emocjonalnego powstający w sytuacjach trudnych. Stres jest rodzajem nacisku, który powoduje, ze osoba czuje się przygnębiona i zaniepokojona i w końcu nie jest w stanie realizować własnych możliwości.
Często słyszy się zdanie, że bez stresu życie nie ma smaku. Problem jest tylko w tym, aby organizm był w stanie przeciwdziałać negatywnym skutkom stresu. Stres biologiczny może być wywołany przez zdarzenia i przykre emocje np. porażkę, zmęczenie, ból, gniew, smutek, lęk, wstyd jak również przez sukces, entuzjazm, satysfakcję, radość, miłość. Stres psychiczny rozumiany jest jako zmiany w sferze poznawczej, uczuciowej i motywacyjnej, wyróżnia się trzy fazy stresu na tym poziomie:
1. Faza mobilizacyjna - organizm aktywizuje swoje siły, wszystkie procesy spostrzegania i myślenia są intensywniejsze, by zwalczyć stres.
2. Faza rozstrojenia – przedłużający się stres powoduje obniżenie czynności psychicznych. Trudno jest nam skoncentrować uwagę, zaczynamy być rozkojarzeni, mamy luki w pamięci, przestajemy myśleć logicznie, nie przewidujemy skutków własnego działania, pojawia się bezradność. Emocje wymykają się spod kontroli, zaczyna dominować lęk, pojawia się depresja. Obojętnie podchodzimy do zadań życiowych i zawodowych.
3. Faza załamania – stajemy się niezdolni do prawidłowej oceny sytuacji. W tej fazie gwałtownie poszukujemy pomocy, płaczemy, izolujemy się, uciekamy (także w chorobę), kierujemy agresję w stronę przedmiotów, innych ludzi i do siebie, potem następuje załamanie nerwowe, poddanie się oraz rezygnacja z jakiejkolwiek aktywności.
JAKIE CZYNNIKI DECYDUJĄ O TYM, ŻE DANĄ SYTUACJĘ OKREŚLAMY JAKO STRESOWĄ?
cała historia życia człowieka – wpływ zdarzeń pozytywnych i negatywnych
obraz świata widzimy oczyma człowieka, a w nim ograniczony zasób informacji i znaczne zniekształcenia
obraz własnej osoby, a w nim duża rozbieżność między oceną własną a otoczeniem
wcześniejsze doświadczenia z sytuacjami stresowymi (z jednej strony wcześniejsze doświadczenia mogą człowieka częściowo uodpornić, a z drugiej strony mogą osłabić odporność i wytworzyć postawę rezygnacji
rodzaj i siła motywacji (zbyt wiele nierealnych dążeń do zrealizowania)
system wartości (im coś ważniejsze tym bardziej staje się stresujące)
aktualny stan zdrowia (choroby, przemęczenie zaostrzają nieprawidłowy obraz rzeczywistości)
Dr Holmes i jego współpracownicy z Wydziału Medycznego Uniwersytetu Waszyngtońskiego opracowali metodę pomiaru ilości stresu lub wstrząsu emocjonalnego w ludzkim życiu.
Poniżej przedstawione zostały wydarzenia wraz z punktacją, na podstawie której można dokładnie przewidzieć możliwość wystąpienia choroby, której głównym źródłem jest stres:
- śmierć współmałżonka 100 pkt.
- rozwód 73 pkt.
- separacja małżeńska 65 pkt.
- pozbawienie wolności 63 pkt.
- śmierć bliskiego członka rodziny 63 pkt.
- obrażenia cielesna lub choroba 53 pkt.
- małżeństwo 50 pkt.
- zwolnienie z pracy 47 pkt.
- przejście na emeryturę 45 pkt.
- ciąża 40 pkt.
- trudności seksualne 39 pkt.
- powiększenie rodziny 39 pkt.
- zmiana pozycji materialnej 38 pkt.
- śmierć bliskiego przyjaciela 37 pkt.
- zmiana pracy 36 pkt.
- nieporozumienia małżeńskie 36 pkt.
- zadłużenia finansowe 30 pkt.
- odejście z domu syna lub córki 29 pkt.
- kłopoty z rodziną małżonka 29 pkt.
- znaczący sukces osobisty 28 pkt.
- podjęcie lub zakończenie nauki w szkole 26 pkt.
- zmiana warunków życia 25 pkt.
- kłopoty z szefem 23 pkt.
- zmiana miejsca zamieszkania 20 pkt.
- zmiana szkoły 20 pkt.
- zmiana wiary 19 pkt.
- zmiana godzin snu 16 pkt.
- wakacje 13 pkt.
- Boże Narodzenie 12 pkt.
- drobna kolizja z prawem, wykroczenie 11 pkt.