Postacie nerwic i ich objawy
NERWICA LĘKOWA w niej lęk stanowi dominujący objaw. Ten rodzaj nerwicy charakteryzuje brak pewności siebie, przeżywanie niepokoju w związku z codziennymi kłopotami i niepowodzeniami. Ponadto osoby chore są stale pełne uczucia napięcia wewnętrznego i oczekiwania na niepomyślne wydarzenie. W tej grupie nerwic występuje tzw. lęk intelektualizowany ś zwany fobią, charakteryzujący się lękiem przed ruchem ulicznym, podczas jazdy windą, przed zamkniętymi pomieszczeniami, przed jazdą samochodem itp.
NERWICA WEGETATYWNA cechuje ją dominacja objawów wywodzących się z danego narządu lub układu. Objawy jej to: kołatanie serca, drżenie kończyn, zaburzenia oddechu, zawroty głowy, nudności, biegunka, zaburzenia snu i szybkie wyczerpywanie się.
NERWICE PŁCIOWE są to zaburzenia psychiczne utrudniające lub wręcz uniemożliwiające odbywanie prawidłowych stosunków płciowych. U mężczyzn przebiegają pod postacią braku wzwodu prącia lub zaburzeń wytrysku, u kobiet jako pochwica lub oziębłość płciowa.
NERWICA RUCHOWA polega na występowaniu mimowolnych ruchów niektórych grup mięśnio-
wych. Zaliczamy do nich np.: tiki, zaburzenia mowy, jąkanie, seplenienie.
NERWICA PSYCHOSTENICZNA polega na tym, że chorego dręczą stale wahania i obawy czy to co robi wykonuje w sposób właściwy. Ma on trudności w podejmowaniu decyzji, nigdy nie jest pewny swoich możliwości, wątpi w swoje siły. Cechą charakterystyczną tej postaci nerwicy są ranne lęki oraz duże nasilenie lęku przed każdą czynnością. Występują natręctwa myślowe, wyobrażeniowe, uczuciowe i ruchowe.
NERWICA HISTERYCZNA uważa się, że cierpią na nią ludzie, u których można wykazać duży dysonans pomiędzy światem dążeń a realnymi osiągnięciami. Ten rodzaj nerwicy cechuje egoistyczna realizacja celów osobistych. Znamienną cechą histerii jest to, że powstaje ona na skutek sugestii, a ustępuje na skutek perswazji. Widać dużą teatralność, barwność, zmienność, a także celowość i tendencyjność objawów. Oto objawy, które wyraśnie różnicują tę postać nerwicy:
1. „gwóźdź histeryczny” objawia się silnym bólem głowy w jednym ściśle określonym miejscu;
2. „gałka histeryczna” ś polega na uczuciu szkody w gardle;
3. nagłe wystąpienie ślepoty;
4. nagłe wystąpienie głuchoty;
5. niemożność mówienia;
6. niemożność utrzymania pionowej pozycji ciała;
7. przeczulica lub niedoczulica;
8. porażenia i niedowłady kończyn przy prawidłowych odruchach;
9. napady drgawkowe, zbliżone do napadów padaczkowych, ale bez utraty przytomności, sztywności śrenic.
Reakcje histeryczne występują gwałtownie, szybko i krótko, o zabarwieniu często teatralnym.
NERWICA NEURASTENICZNA samo pojęcie neurastenia oznacza „wyczerpanie nerwowe”. Objawami tej nerwicy są: napięcie emocjonalne, drażliwość i szybkie wyczerpanie, zaburzenia wegetatywne, trudności skupienia Uwagi oraz zaburzenia snu. Tym objawom towarzyszą dolegliwości wegetatywne takie jak: spadek sil, bóle i zawroty głowy, bicie serca, drżenia rąk czy zaburzenia jelitowe.
Człowiek chory na nerwice rzadko szuka pomocy u psychologa lub psychiatry ze względu na równoczesne występowanie objawów tzw. „cielesnych”, które mogą zamazywać rzeczywisty obraz tej choroby.
Jednakże istnieją pewne główne objawy tzw. OSIOWE, na podstawie których można stwierdzić, że mamy do czynienia z nerwicą.
Osią wszystkich nerwic jest lęk, a także zaburzenia wegetatywne, egocentryzm i objawy błędnego koła. O lęku i zaburzeniach wegetatywnych pisałam wcześniej. Przejdę do omówienia objawów egocentryzmu i tzw. błędnego koła. Poznanie tych stanów jest konieczne, aby rozpoznać u siebie czy u bliskich nerwicę. Zatrzymam się jeszcze krótko nad lękiem, podając rozróżniane przez psychologię jego rodzaje.
LĘK STAŁY stany lękowe trwają wiele godzin, a nawet dni czy tygodni. Łączą się one zwykle z ogromnymi wyładowaniami wegetatywnymi (kołatanie serca, zimne lub gorące pory, biegunki, ciągle parcia na pęcherz). Takie lęki mogą być charakterystyczne nie tylko dla nerwicy, ale także dla takich schorzeń jak: zawał serca, padaczka, ostre psychozy.
LĘK ZLOKALIZOWANY uczucie lęku koncentruje się na określonych przedmiotach, np. na własnym ciele lub jakiejś sytuacji. W pierwszym przypadkumówimy o zespole hipochondrycznym, w drugim mamy do czynienia z zespołem natręctw.
LĘK BIOLOGICZNY występuje wtedy, gdy dochodzi do zagrożenia życia własnego lub życia gatunku.
Wyróżnia się jeszcze m.in. lęki społeczne, moralne dezintegracyjne.
EGOCENTRYZM
Stan ten charakteryzuje się tym, że chory w swoim mniemaniu jest istotą najbardziej nieszczęśliwą, najbardziej chorą i najbardziej obolałą. Taki człowiek stwarza więc wokół siebie kokon pełen urazów, konfliktów, nienawiści. Nie potrafi, a nawet nie chce się z niego wydostać. Egocentryzm jest zdaniem prof. Kępińskiego jedyną postawą jaką przyjmuje chory na nerwice. Jest to wynikiem tego, że czuje się on chory całościowo (chore jest jego „ja”). Bardzo ciekawy jest fakt, iż w egocentryzmie stosunek do siebie jest ambiwalentny: tzn. kocha i nienawidzi. Egocentryk wyładowuje swoją agresję na otoczenie, dając tym samym ujście swoim emocjom. Trzeba pamiętać, że: EGOCENTRYZM JEST WYRAZEM ZABURZONEGO STOSUNKU DO SIEBIE SAMEGO.
BŁĘDNE KOŁO
Polega ono na zamknięciu w nerwicy krąg przyczyny i skutku, poczuciu kręcenia się wkoło, znalezieniu się w sytuacji bez wyjścia. Przewrażliwienie czy też drażliwość chorego wywołuje reakcje otoczenia, a to z kolei wzmaga wewnętrzne napięcie i rozdrażnienie. Czuje się on skrzywdzony, jest przykry dla najbliższego otoczenia, które reaguje negatywnym nastawieniem do niego, co z kolei wzmaga poczucie krzywdy. Nerwicowy egocentryzm powoduje odsuwanie się otoczenia od chorego, zwiększa to jego postawę egocentryczną. Wołanie o pomoc pozostaje bez echa, wskutek czego jest ono coraz głośniejsze, a niechęć otoczenia coraz silniejsza. W taki oto sposób błędne koło się zamyka. Ono jest jedną z przyczyn, dla”których tak trudno choremu wyjść z egocentrycznego kręcenia się wokół własnej osi. Rozbicie tego koła jest w leczeniu nerwicy ważnym momentem. Umożliwia skierowanie myśli na normalne tory. Osłabienie jednego z ogniw błędnego koła przerywa czasami jego całość.